Valt er nog iets anders te doen dan te protesteren of gratis aardappelen uit te delen aan Belgische consumenten en de koning in de hoop dat de Mercosurdeal alsnog afgeblazen zal worden?
Zoals het er naar uit ziet zullen diverse landbouwproducten makkelijker hun weg vinden vanuit Zuid-Amerika naar Europa als deze deal doorgaat. Protesten alom zullen wellicht weinig soelaas brengen, ook al begrijp ik de bekommernissen van de producenten van landbouwproducten in Vlaanderen.
De terechte kritiek van landbouwers en consumenten is dat de importproducten niet aan dezelfde productie- en kwaliteitsstandaarden (moeten) voldoen als de Europese producten. Denk hierbij aan de recente vondsten van groeibevorderende hormonen in Braziliaans vlees dat de EU binnenkwam.
Groeiend bewustzijn
In Europa groeit het consumentenbewustzijn inzake de klimaatimpact van voedsel. Verwerkende bedrijven worden aangezet deze te communiceren met hun afnemers zodat deze er verder mee aan de slag kunnen. Dit alles om klimaatbewust consumeren te stimuleren.
We hebben in Europa en meer specifiek in de Lage Landen een erg performante landbouwsector die ook kwaliteit hoog in het vaandel draagt. Niet alleen de productkwaliteit maar ook de kwaliteit van het productieproces wordt in acht genomen: rundvlees wordt geproduceerd zonder hormonale groeibevorderaars, een lagere stikstofuitstoot naar de omgeving wordt alsmaar belangrijker, en de hoge productiviteit gaat vaak gepaard met een lage CO2-afdruk per kg rundvlees.
"Een cruciaal instrument ter verdediging van onze landbouwproducten in het winkelrek is transparante communicatie over de productkwaliteit én het productieproces. Op dit vlak moeten we het bondgenootschap met de consument actief opbouwen, gesteund door rationele argumenten."
CO2-afdruk rundvlees
Een voor de hand liggend argument is de CO2-voetafdruk van rundvlees.
Braziliaans vleesvee
De publicatie Pegada de carbono da carne bovina brasileira exportada para a União Europeia: sumário executivo uit 2019 leert ons dat de CO2-voetafdruk van Braziliaans rundvlees vrij hoog is: 23 gemonitorde bedrijven hadden een gemiddelde CO2-voetafdruk van 44,6 kg CO2-equivalent per kg uitgebeend rundvlees, waarbij er een variatie was van 27 tot 99 kg CO2-eq.
Vlaams vleesvee
De rundvleesproductie in Vlaanderen is ook vrij divers. Het Farmdesk voorbeeldbedrijf met Wit-Blauw vee slaagt erin zijn voetafdruk beperkt te houden tot 16,3 kg CO2-eq per kg levend gewicht. Bij levende gewichten van 750 kg, een slachtpercentage van 70% en 100 kg uitbeenafval komen we zo op 28,7 kg CO2-eq per kg uitgebeend vlees. Beduidend lager dan het gemiddelde van 44,6 kg CO2-eq van Braziliaans rundvlees.
Zoals aangehaald in het artikel, kan het bedrijf nog klimaatvriendelijker worden door in te zetten op nog meer voerautonomie. Het bedrijf kan zo bij gelijke technische performantie evolueren naar een CO2-voetafdruk van 26,4 kg CO2 per kg uitgebeend vlees: lager dan het beste bedrijf in de Braziliaanse steekproef.
Reforme melkkoeien
Naast “zuiver” vleesvee kunnen we ook kijken naar rundvlees afkomstig van reforme melkkoeien. Het Farmdesk melkvee-voorbeeldbedrijf met Holstein koeien heeft een CO2-voetafdruk van 1,058 kg CO2-eq per kg meetmelk. Met zijn bedrijfsspecifieke energetische allocatie factor van 91,9% voor de melk en 8,1% voor het vlees, en een gewicht van 685 kg, geeft dit een voetafdruk 4,6 kg CO2-eq per kg levend gewicht. Nemen we ook het slachtpercentage van 51% en 100 kg uitbeenafval mee, dan komen we zo op 12,5 kg CO2-eq per kg uitgebeend vlees.
Dit is beduidend lager dan het gemiddelde Braziliaans rundvlees en ook lager dan het klimaatvriendelijke Vlaamse vleesveebedrijf. Hiermee hebben we weerom een verkoopargument naar de Vlaamse consument.
Logisch dat het vlees van reforme koeien een lagere CO2 voetafdruk heeft dan dit van zuiver vleesvee omdat een groot deel van de CO2 afgeschreven kan worden op de melk.
Melkvee stieren
Als laatste kijken we ook naar de CO2 afdruk van vlees geproduceerd met stieren geboren uit deze melkkoeien.
Als dit stieren zijn van een melkveeras met een slachtpercentage van maar 52,5% en 100 kg versnijdingsafval, komen we op 23,4 kg CO2-eq per kg uitgebeend vlees.
Bij gebruikskruisingen met een slachtpercentage van 60% zouden we kunnen dalen tot 18,0 kg CO2-eq per kg uitgebeend vlees.
Samengevat
Als we de Mercosurdeal niet kunnen tegenhouden, kunnen we het klimaatbewustzijn misschien wel aanwakkeren bij de consumenten?
De CO2-voetafdruk per kilogram vlees van onze productieve, door vakmanschap en klimaatbewustzijn gedreven landbouwbedrijven, is lager dan het vlees van de beste de Zuid-Amerikaanse bedrijven.
De consument als bondgenoot, overtuigd met rationele wetenschappelijk argumenten, zal wellicht het beste antwoord zijn op de Mercosurdeal. Zeker als dit gekoppeld wordt met transparantie inzake geneesmiddelen of groeibevorderend hormonengebruik, stikstof-efficiëntie en landschapseffecten waarbij ingezet wordt op waterkwaliteit en biodiversiteit.
| CO2-voetafdruk per kg uitgebeend vlees | kg CO2-eq |
|---|---|
|
Braziliaans rundvee |
27 – 99 |
|
Belgisch Wit-Blauw vleesvee (FD voorbeeldbedrijf) |
28,7 |
|
Belgisch Wit-Blauw geoptimaliseerd |
26,3 |
|
Stieren melkvee (52,5% slachtpercentage) |
23,4 |
|
Stieren gekruisd (60% slachtpercentage) |
18,0 |
|
Reforme melkkoeien (FD voorbeeldbedrijf) |
12,5 |
Reforme koeien scoren het best, kruislingstieren met witblauw komen hierbij in de buurt, de zuivere melkveestieren scoren ook nog goed en met een kleine klimaatoptimalisatie scoren de Wit-Blauwe vleesvee bedrijven ook nog beter dan het beste Braziliaanse vleesveebedrijf uit de vernoemde studie.
"Uit de analyse blijkt dat we argumenten te over hebben om Vlaamse consumenten vanuit klimaat-perspectief aan te zetten tot het consumeren van Vlaams rundvlees in plaats van geïmporteerd vlees."
